سل
سل
سل (تُبرکلوز) توسط باکتری ایجاد می‌شود. این پاتوژن‌ها عمدتاً بر ریه‌ها تأثیر می‌گذارند. با این حال، سل می‌تواند تقریباً هر عضو دیگری را نیز درگیر کرده و باعث بیماری جدی شود. در آلمان، تعداد موارد ابتلا تا سال ۲۰۲۱ در سال‌های اخیر رو به کاهش بود. با این حال، روند کاهش موارد کند شده و در سال ۲۰۲۲ افزایش اندکی مشاهده شد. در سطح جهانی، افزایش قابل توجهی در موارد ثبت شده است.
سل چگونه منتقل می‌شود؟
از فردی به فرد دیگر
سل معمولاً از فردی به فرددیگر منتقل می‌شود: در موارد سل ریوی فعال، بیماران عمدتاً هنگام سرفه، عطسه و صحبت‌کردن باکتری‌ها را منتشر می‌کنند. به این ترتیب قطرات ریز حاوی باکتری‌ها در هوا پخش شده و می‌توانند توسط افراد دیگر استنشاق شوند. سلِ دستگاه‌های خارج از دستگاه تنفسی، مانند استخوان‌ها، مفاصل یا غدد لنفاوی، معمولاً مسری نیست.در مورد غذا
انتقال از طریق مواد غذایی مانند شیر خام در اروپای مرکزی تا حد زیادی منتفی است، زیرا سل گاوی در این منطقه تا حد زیادی ریشه‌کن شده است.علائم؟ درگیری ریه (شایع‌ترین تظاهر)
این بیماری معمولاً با علائم غیر اختصاصی مانند خستگی و کوفتگی آغاز می‌شود. تب، بی‌اشتهایی همراه با کاهش وزن غیرارادی و تعریق شبانه نیز ممکن است رخ دهد. علائم شایع همچنین شامل سرفهٔ مداوم، گاه به همراه خلط خونی، و درد هنگام تنفس است.درگیری سایر اندام‌ها
اگر باکتری‌ها از طریق سیستم لنفاوی یا جریان خون در بدن پخش شوند، سایر اندام‌ها نیز ممکن است درگیر شوند، مانند غدد لنفاوی، پرده جنب، کلیه‌ها یا دستگاه ادراری. به ندرت ممکن است استخوان‌ها، مفاصل، ستون فقرات، دستگاه گوارش یا سیستم عصبی مرکزی درگیر شوند. سل میلیاری و مننژیت (بسیار نادر)علائم چه زمانی ظاهر می‌شوند و تا چه مدت مسری هستید؟
عفونت معمولاً ۶ تا ۸ هفته پس از انتقال قابل تشخیص است. با این حال، این بدان معنا نیست که شما بیمار شده‌اید، بلکه صرفاً نشان می‌دهد که سیستم ایمنی بدن شما در حال مبارزه با پاتوژن است. تنها حدود ۵ تا ۱۰ درصد از جوانان و بزرگسالان پس از آلودگی به این بیماری مبتلا می‌شوند. در کودکان خردسال و افرادی که سیستم ایمنی‌شان به شدت تضعیف شده است، این رقم حدود ۲۰ تا ۴۰ درصد است.
پس از اینکه به میکروب سل مبتلا شدید، سه نتیجهٔ ممکن وجود دارد:
- در اغلب موارد، بیماری بروز نمی‌یابد زیرا سیستم دفاعی بدن پاتوژن‌ها را مهار یا بی‌ضرر می‌سازد. خطری برای عفونت وجود ندارد.
- پاتوژن‌ها در ابتدا به‌صورت نهفته در بدن باقی می‌مانند. اگر سیستم ایمنی تضعیف یا مختل شود، ممکن است بیماری تا سال‌ها یا حتی دهه‌ها خود را نشان ندهد. در کودکان آلوده، بیماری تمایل دارد زودتر بروز کند، اغلب در سال اول پس از آلودگی. کودکان مبتلا اغلب علائم معمول را نشان نمی‌دهند. در کودکان بسیار خردسال، رشد متناسب با سن و افزایش وزن اغلب به تأخیر می‌افتد. خطر انتقال در کودکان کاهش می‌یابد، زیرا سرفه و ترشح خلط اغلب کاهش یافته یا وجود ندارند.
- بیماران مبتلا به سل ریوی فعال تا زمانی که با سرفه باکتری‌های زنده خارج می‌کنند و این باکتری‌ها در خلط آن‌ها قابل تشخیص هستند، مسری‌اند. پس از شروع درمان مؤثر، معمولاً بیماران پس از ۲ تا ۳ هفته دیگر مسری نیستند.
اگر بیمار شوم، چه نکاتی را باید در نظر داشته باشم؟
- در مورد سل، مقررات قانون حفاظت در برابر عفونت اعمال می‌شود.
- بیمارانی که باکتری سل در خلط خود دارند تا زمانی که مسری هستند، ایزوله می‌شوند.
- سل با ترکیبی از داروها درمان می‌شود که تنها در صورت مصرف همزمان مؤثر هستند و باید به طور مداوم برای چندین ماه مصرف شوند.
چگونه می‌توانم از خودم محافظت کنم؟
- سرفه‌ای که بیش از سه هفته طول می‌کشد باید توسط پزشک ارزیابی شود.
- لطفاً به طور جدی از اقدامات بهداشتی توصیه‌شده توسط مرکز درمان پیروی کنید.
- در صورتی که مشخص شود فردی پس از تماس با فرد آلوده به عفونت مبتلا شده است، درمان پیشگیرانه توصیه می‌شود.